lijn2
Warmtemeters

 

Om energieverbruik te kunnen vaststellen zijn energiemeters in het leven geroepen. Voor het meten van warmte zijn speciaal warmtemeters ontwikkeld. Deze meters moeten voor zowel de warmteleverancier (de warmtebedrijven) als voor de warmteafnemer (de klant) betrouwbaar werken, zodat niet te veel of te weinig warmte afgerekend wordt.
Vanaf begin 2015 moeten nieuwe warmtemeters, die op de markt verschijnen in Nederland, voldoen aan wettelijke voorschriften vastgelegd in de Metrologiewet en onderliggende regelgevingen. De in gebruik zijnde meters worden aan periodieke controles onderhevig gesteld.
 

Onderstaand geven we inzicht in warmtemeters, de warmtewet en de controles van in gebruik zijnde warmtemeters. We bespreken we de relatie tussen de wetten, de warmtemeters en de meterpools van VMNED. Daarnaast geven we een overzicht met de verwijzingen naar de betreffende bronnen. Op deze wijze wil Innoforte helderheid verschaffen in de complexe materie rondom de wetten, warmtemeters en waar betrokkenen rondom warmte rekening mee dienen te houden.
 

Onderwerpen op deze pagina:

 

WARMTEMETERS

 

Een warmtemeter zal op grond van de Metrologiewet beoordeeld moeten worden. De huidige eisen gelden voor meters die worden gebruikt voor het meten van de geleverde warmte voor aansluitingen tot maximaal 100 kW. Dit zijn de zogenaamde kleinverbruikmeters (in lijn met de warmtewet), zoals die onder andere in huishoudens in gebruik zijn. De beoordeling van de warmtemeters vindt op een tweetal momenten plaats:

  • Vóór de ingebruikname, dus tijdens en direct na de productie
  • Periodiek tijdens gebruik op de locatie van de warmteleverancier en/of warmteafnemer.

De beoordelingen vinden plaats bij door de overheid toegewezen en gecertificeerde meetbedrijven en keuringsinstanties.

naar boven

 

Vóór ingebruikname
Een meter moet eerst een overeenstemmings- of conformiteitsbeoordeling ondergaan. Deze beoordeling toetst het meetinstrument aan de essentiële eisen van de Europese Richtlijn Meetinstrumenten (MID). De fabrikant moet deze beoordeling laten uitvoeren bij één van de aangemelde (keurings)instanties of notified body met een goedgekeurd kwaliteitssysteem in één van de lidstaten van de Europese Unie. Een aangemelde (keurings)instantie (AKI) of notified body (NB, NoBo) is een door een overheid aangewezen keurings- of testinstituut dat van producten moet testen of zij aan de daarvoor geldende Europese richtlijnen voldoen.
De fabrikant vervaardigt het meetinstrument vervolgens conform de afgegeven verklaring van overeenstemming. Na toetsing en goedkeuring worden op het meetinstrument dan de CE-markering en de aanvullende metrologische markering aangebracht. Tevens is voor een goedgekeurde meter een MID-certificaat beschikbaar via de fabrikant. Pas als een product aan de Europese richtlijnen voldoet mag het in de Europese Unie op de markt worden gebracht. Agentschap Telecom houdt toezicht op de aangemelde (keurings)instanties en controleert of ze de voorgeschreven procedures goed uitvoeren.

naar boven

 

Tijdens gebruik
Eenmaal in gebruik genomen moeten meetinstrumenten onder toezicht van de overheid periodiek gecontroleerd worden. Tijdens deze controle wordt gekeken of het meetinstrument nog steeds aan de eisen van de Metrologiewet voldoet. Hierbij wordt een formele controle uitgevoerd op de aanwezigheid van de metrologische markeringen/ijkmerken, opschriften en ongeschonden verzegelingen. Het meetinstrument kan aan een technische controle worden onderworpen. Deze periodieke controle van warmtemeters wordt alleen uitgevoerd door aangemelde keuringsinstanties. Het NMI verstrekt de verklaringen voor de aangemelde instanties en houdt toezicht.
In onderstaande afbeelding de schematische werking van de Metrologiewet in de praktijk. Voor de overeenstemmingsbeoordeling en het toezicht staat aangegeven welke activiteit wordt uitgevoerd, welke partij dit doet en wie de opdrachtgever is.

naar boven

 

CONTROLE WARMTEMETERS

 

In de Nederlandse huishoudens wordt energie gebruikt voor bijvoorbeeld verwarming, koken en elektrische apparatuur. Het verbruik hiervan wordt gemeten door energiemeters: kilowattuurmeters voor het verbruik van elektriciteit, gasmeters voor verwarmen en/of koken en warmtemeters voor afgenomen warmte. Deze meters bevinden zich meestal in de meterkast. De betrouwbaarheid van de warmtemeters moet ook tijdens de gebruiksperiode gewaarborgd blijven. Daarom moeten warmtemeters periodiek gecontroleerd worden. Op dit moment zijn er naar schattig circa 600.000 warmtemeters geplaatst in woningen. Bij dergelijke grote aantallen is het onmogelijk om alle meters individueel periodiek te onderzoeken. Daarom worden steekproeven gedaan. Hiervoor is een systematiek en een instelling nodig die dit coördineert en bewaakt. In Nederland is VMNED de partij die over een methodiek en een systeem beschikt om de warmtemeters aan deze periodieke steekproef te onderwerpen.

naar boven

 

Warmtemeter laten controleren via meterpools
Het meterpoolsysteem bestaat al meer dan 30 jaar en blijkt goed te werken. Het kan gebeuren dat een individuele warmtemeter een onjuist verbruik aangeeft, of in ieder geval een grotere afwijking van het feitelijk verbruik aangeeft dan wettelijk is toegestaan. Bij ernstige twijfels over de juiste werking van een meter is contact opnemen met de leverancier raadzaam. De leverancier zal naar mogelijke oorzaken kijken. Als blijkt dat er geen administratieve oorzaak gevonden kan worden, is onderzoek “op kosten van ongelijk” uit te voeren. Een dergelijk onderzoek is aan te vragen via de meterbeheerder. De meterbeheerder biedt doorgaans de keuze om de meter door eigen personeel of door een derde te laten controleren. Het onderzoek wordt uitgevoerd door gekwalificeerd personeel met specifieke apparatuur. In sommige gevallen moeten de kosten voor het onderzoek vooraf betaald worden door de klant. Als blijkt dat de meter inderdaad niet aan de wettelijke regelgeving voldoet, komen de kosten van het onderzoek voor rekening van de meterbeheerder. In bijzondere gevallen kan Agentschap Telecom besluiten om zelf een onderzoek aan de meter uit te (laten) voeren. Dit is echter uitsluitend ter beoordeling van Agentschap Telecom.

naar boven

 

Warmtemeterpool VMNED
VMNED is de vereniging van meetbedrijven in Nederland. VMNED behartigt de gemeenschappelijke belangen van de meetbedrijven. De meetbedrijven meten het daadwerkelijke warmteverbruik. Voor de kwaliteitsbewaking op de juiste werking van de warmtemeters zijn door Agentschap Telecom erkende keurders aangewezen. Zij controleren in opdracht van de warmteleveranciers periodiek de warmtemeters en stellen de meetresultaten beschikbaar.
Warmtemeters die voldoen aan de beoordelingscriteria van de Metrologiewet kunnen opgenomen worden in populaties. Een populatie bestaat uit meters van eenzelfde type en bouwjaar en worden ondergebracht in pools en periodiek, steekproefsgewijs onderworpen aan een keuring. We gaan uit van een homogeniteit in de populatie. Dus dat de resultaten van de controles van warmtemeters in een steekproef representatief/betrouwbaar zijn voor de gehele populatie.
Het gehele systeem van warmtemeters en populaties staat bekend als de warmtemeterpool. Voor een aantal grotere warmteleveranciers beschikt VMNED over een systematiek voor de meters. Andere meterbeheerders of warmteleveranciers kunnen zich aansluiten bij dit bestaande systemen. In de warmtemeterpools zijn momenteel de warmtemeters van de klanten van de leden van VMNED systematisch ondergebracht. Daarmee borgen we de kwaliteitseisen voor nieuwe en in gebruik zijnde warmtemeters conform de Metrologiewet. Rondom de steekproeven voor warmtemeters is een systematiek opgesteld.

naar boven

 

Hoe werkt de warmtemeterpool van VMNED
Aansluiten als deelnemer bij de systematiek van VMNED levert voordelen op voor de warmteleverancier of de verhuurder:

  • VMNED beschikt over een door Agentschap Telecom (de toezichthouder) goedgekeurd reglement, een goedgekeurd statistisch ontwerp voor de jaarlijkse steekproeven en een goedgekeurde wijze, een web-based klantenportaal voor het beheer en de rapportage over de warmtemeters.
  • Deelname aan een technische werkgroep warmtemeters waar kennisdeling en -uitwisseling plaats vindt. Nieuwe deelnemers worden hier begeleid en geïntroduceerd in de systematiek van de warmtemeterpools en de wijze waarop de kwaliteit geborgd is.
  • Kostenbesparing voor de deelnemer: doordat diverse warmtemeters in de populaties in grote aantallen aanwezig zijn en er vanuit het statistisch ontwerp een maximum aantal meters periodiek gekeurd dienen te worden is de kans aanwezig dat de deelnemer jaarlijks slecht een beperkt aantal meters dient te laten controleren en dus tegen geringe kosten op jaarbasis.
  • In de systematiek van VMNED worden periodiek alle typen warmtemeters gecontroleerd. Doordat de resultaten centraal verzameld worden, zijn deze te analyseren. Deze taak wordt uitgevoerd door de coördinator van de warmtemeterpool, Innoforte. Bij het constateren van afwijkingen zal hierover naar betrokkenen gerapporteerd worden. Redenen voor het in twijfel trekken van de resultaten kunnen gevonden worden na additioneel onderzoek naar zowel een bepaald type warmtemeter uit een specifiek bouwjaar als ook uit onderzoek naar de waterkwaliteit in een bepaald warmtenet. De uitkomsten van een dergelijk onderzoek kunnen gedeeld worden onder de deelnemers van VMNED, zodat iedereen hier de vruchten van kan plukken en maatregelen neemt om de kwaliteit en betrouwbaarheid van de meters hoog te houden.
  • Het reglement van VMNED, de lijst met metercodes, de resultaten van de jaarlijkse steekproeven in het populatiebesluit en de certificaten van de audit van de deelnemers zijn openbaar beschikbaar via de website van VMNED. Daarmee is er ook voor de klanten van de deelnemers transparantie in de kwaliteit van de in gebruik zijnde warmtemeters van de warmteleveranciers.

naar boven

 

Populatiebesluit
De eigenaren van de warmtemeters (vaak de warmteleverancier of de verhuurder) controleren of laten steekproefsgewijs controleren of de meters binnen een populatie nog steeds correct werken. Of de verbruikscijfers die de meters aangeven overeenkomstig de kwaliteitseisen van de producent en de certificering zijn en binnen de toleranties van afwijking blijven. Innoforte coördineert de uitvoering van de jaarlijkse steekproef, ziet toe op de naleving van het reglement, verzamelt de meetresultaten, voert de statistische analyse uit en rapporteert de resultaten in het Populatiebesluit. De coördinator rapporteert de resultaten van de controle middels het populatiebesluit aan Agentschap Telecom. Zij ziet toe op de uitvoering van het systeem en geeft goedkeuring aan het rapport. Een populatie meters wordt afgekeurd als uit de steekproef blijkt dat te veel meters meer afwijken dan wettelijk is toegestaan. De maximale afwijkingen zijn vastgelegd in een reglement van VMNED en goedgekeurd door Agentschap Telecom. Alle meters uit de afgekeurde populatie moeten dan binnen een reglementair vastgestelde termijn zijn vervangen door goed werkende meters. De eigenaar of meterbeheerder is hiervoor verantwoordelijk.

naar boven

 

Afgekeurde meters
Overzichten van afgekeurde meters worden jaarlijks op basis van de goedgekeurde populatiebesluiten gepubliceerd via de website van VMNED. Daar is te achterhalen welke typen warmtemeters inclusief de bouwjaren binnen de gestelde termijn vervangen moeten zijn.

naar boven

 

Wat doet Agentschap Telecom?
Agentschap Telecom controleert in opdracht van het Ministerie van Economische zaken of het steekproefsysteem goed wordt uitgevoerd en of de afgekeurde populaties tijdig worden vervangen. Is dat niet het geval dan kan Agentschap Telecom maatregelen nemen tegen de bedrijven die nalatig zijn. Zo nodig zal Agentschap Telecom door middel van het opleggen van dwangsommen de nalatige bedrijven dwingen de afgekeurde meters tijdig te verwijderen.

naar boven

 

CHECKLIST WARMTEMETERS
Het gebruik van warmtemeters om het warmteverbruik te registreren kent enkele aandachtspunten. Om risico op fouten te voorkomen staat in onderstaande tabel een aantal voorkomende of te verwachten onvolkomenheden en hoe deze preventief te bestrijden.

naar boven

 

NIEUWS

  • Innoforte fungeert als coördinator voor het beheer van de warmtemeterpools van VMNED en is recent (dec 2016) geaudit door de Toezichthouder Agentschap Telecom. Uit de inspectie Telecom blijkt dat warmtespecialist Innoforte het steekproefsgewijze controlesysteem voor warmtemeters goed coördineert vanuit VMNED. Klik hier voor de nieuwsbrief
  • Link Innoforte nieuwsbrief zomer 2015: Hoe nauwkeurig is een warmtemeter? Klik hier voor de nieuwsbrief/#6
  • Ontwikkelingen in de Nederlandse metermarkt: http://metermarkt.wikidot.com/Metrologiewet
    Deze website geeft een kort overzicht van de metrologie regelgeving in Nederland.

naar boven

 

SLIMME WARMTEMETERS
De doelstelling van slimme meters is om gebruikers en leveranciers inzicht te geven in het momentane energieverbruik. Hiermee vergroot men de bewustwording en kan men maatregelen nemen om energie te besparen of om het energieverbruik uit te stellen. De voorbereiding van de grootschalige uitrol van deze meters begon in 2006. Het Ministerie van Economische Zaken gaf toen het Nederlands Normalisatie Instituut opdracht om basisfuncties van de slimme meter te standaardiseren. Dit had toen nog alleen betrekking op elektriciteits- en gasmeters. Slimme warmtemeters komen pas in beeld bij de invoering van de Warmtewet in 2013. Echter, de warmtemeters van de belangrijkste fabrikanten waren al veel langer op afstand uitleesbaar en zou men dus ‘slim’ kunnen noemen. Bijvoorbeeld bij marktleider Kamstrup verlaten al jaren meer dan 80% van alle geproduceerde warmtemeters de fabriek met een communicatiemodule voor afstandsuitlezing. Op afstand afleesbare warmtemeters die alleen via RF-signalen de meterstanden doorgeven zijn echter niet slim. Slimme meters bieden meer mogelijkheden, zoals bijvoorbeeld uurlijkse registratie van het warmteverbruik.
 

Sinds 2010 bieden de netbeheerders voor E en G slimme meters aan en zijn volop aan het uitrollen. In tegenstelling tot de E- en G-meters is er voor warmtemeters nog geen wettelijke verplichting tot ‘verslimming’. Toch zijn enkele warmtebedrijven en meetbedrijven al lange tijd actief met het installeren en op afstand uitlezen van slimme warmtemeters. Dit biedt voordelen voor hun consumenten, zoals verbruiksoverzichten en facturen met juiste meterstanden en bijvoorbeeld dag- of uurwaarden waardoor het verbruik inzichtelijker wordt en kan aanzetten tot energiebesparing. Maar ook de warmteleveranciers zelf hebben baat bij frequentere meetwaarden en meterinformatie voor het optimaliseren van de bedrijfsvoering van het warmtenet. Te denken valt hierbij aan de optimalisatie van de retourtemperatuur die belangrijk is voor het rendement en de vraagverdeling over de dag of het signaleren van lekkages en andere warmteverliezen.
 

Op dit moment doen veel warmtebedrijven via pilots ervaring op met slimme warmtemeters. Hierbij worden de warmtemeters draadloos gekoppeld aan een centrale eenheid in het warmteonderstation, dat op zijn beurt op afstand wordt uitgelezen. Hoewel deze pilots op vrijwillige basis plaatsvinden, moeten zijn wel voldoen aan de wetgeving, onder ander op het gebied van veilig dataverkeer. Daarom vindt de communicatie volledig versleuteld plaatsvindt en wordt de privacy van de consument aldus geborgd.

naar boven

 

ORGANISATIES ROND WARMTEMETERS
 

Agentschap Telecom
Op de naleving van de Metrologiewet wordt toezicht gehouden in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken. Per 01 januari 2016 zijn de taken van de toezichthoudende organisatie Verispect overgegaan naar Agentschap Telecom. Zij ziet er op toe dat meetinstrumenten, zoals weegschalen, benzinepompen en weegbruggen die voor wettelijke taken worden ingezet en in Nederland op de markt worden gebracht, voldoen aan alle eisen die in de Metrologiewet en EU-verordeningen zijn geformuleerd. Het toezicht op de naleving van die wet dient op de eerste plaats ter bescherming van de consument. De warmtemeters die onder de Metrologiewet vallen staan daarmee ook onder het toezicht van Agentschap Telecom. Informatie over het Agentschap en de Metrologiewet zijn te vinden via onderstaande link: Klik hier.
Aanvullende informatie over het markttoezicht op de meetinstrumenten is te vinden via: Klik hier

naar boven

 

VMNED
VMNED beschikt over een systematiek voor het beheer en de controle van warmtemeters. Met als leden de grotere warmteleveranciers is een groot deel van de in Nederland gebruikte warmtemeters voor kleinverbruik ondergebracht in deze systematiek.
 

Reglement warmtemeters VMNED
Om aan de wet te voldoen is door VMNED voor haar leden een reglement opgesteld, waarin duidelijk beschreven stat waaraan de warmtemeters moeten voldoen en hoe deze door de warmtebedrijven beheerd en gecontroleerd moeten worden. De systematiek voor de controles middels de warmtemeterpools ligt hier in vast. Het vigerend reglement van VMNED is te vinden via onderstaande link: Klik hier bij de keuze Documenten warmte.
 

Beheer metercodes warmtemeters
Voor iedere warmtemeter is een unieke metercode beschikbaar gebaseerd op het type warmtemeter (combi of compact), de fabrikant van de meter(onderdelen) en de capaciteit van de meter. De metercodes worden door de coördinator van de warmtemeterpools, Innoforte, uitgegeven en beheerd op basis van een aantal regels. Zo moet van iedere toe te laten meter in de systematiek voor VMNED een officiële goedkeuring van de betreffende meter beschikbaar zijn, dus het MID-certificaat. De coördinator geeft nieuwe metercodes voor warmtemeters uit die voldoen aan de gestelde kwaliteitseisen, in lijn met Europese en Nederlandse wetgeving voor warmtemeters, de Metrologiewet De huidige metercodes zijn beschikbaar via onderstaande link: http://vmned.nl/publicaties/ bij de keuze Documenten warmte.
 

Q-certificaten VMNED
De warmtemeterbeheerders die deelnemen aan de warmtemeterpool van VMNED worden jaarlijks geaudit door de coördinator, Innoforte. Daarbij wordt gekeken of ze voldoen aan de eisen en richtlijnen uit het “Reglement voor het beheer van in gebruik zijnde warmte- en koudemeters” van VMNED en het “Kwaliteitskader warmtemeterpools VMNED”. Daarbij wordt getoetst of de deelnemers op juiste wijze hun warmtemeters beheren en administreren in het voor hen speciaal ontwikkelde meterbeheersysteem, een web-based klantenportaal.
 

De resultaten van de audit zijn beschikbaar voor de deelnemer, VMNED en Agentschap Telecom (de toezichthouder). Naast de audit van de deelnemers wordt ook de coördinator jaarlijks door de toezichthouder aan een controle onderhevig gesteld. Daarmee geven wij gezamenlijk invulling aan de metrologiewet die vanaf 1 januari 2015 in Nederland eisen stelt aan in gebruik te nemen en in gebruik zijnde warmtemeters voor kleinverbruikers (maximaal 100 kW).
 

Voor de deelnemers verstrekt de coördinator jaarlijks, op basis van de audit, een kwaliteitscertificaat. Van de huidige deelnemers zijn deze te vinden via onderstaande link: Klik hier bij de keuze Documenten warmte.

naar boven

 

NEN
De NEN ondersteunt in Nederland het normalisatieproces. De NEN onderzoekt in hoeverre normalisatie mogelijk is zorgt voor een breed draagvlak en legt afspraken vast in een norm. Afspraken die in een NEN-norm zijn vastgelegd mogen niet conflicteren met andere geldige NEN-normen. NEN-normen vormen samen een coherent geheel. Voor de warmtemeters zijn in een Europees verband de NEN-EN-normen opgesteld (zie bij Overzicht wet- en regelgeving en normen).
 

Normcommissie warmte meten en verdelen
Innoforte is momenteel lid van de normcommissie 349 012 ‘Warmte meten en verdelen’. De normcommissie houdt zich bezig met het werkveld van het meten van warmte in het kader van warmtelevering en met warmtekosten-verdeelsystemen. Onderdeel hiervan is het onderhouden van de nationale norm en praktijkrichtlijn NEN 7440 en NPR 7441, dit in samenwerking met normcommissie 351 074 ‘Klimaatbeheersing in gebouwen’. Voorts volgt en werkt de normcommissie mee aan de ontwikkeling van normen door CEN/TC 171 en CEN/TC 176 waar het gaat om de behandeling van en eventuele inbreng in de voorschriften, standaardisatie, normalisatie voor zover deze betrekking hebben op warmte meten en verdelen.

naar boven