lijn2
Metrologiewet

 

Om energieverbruik te kunnen vaststellen zijn energiemeters in het leven geroepen. Voor het meten van warmte zijn speciaal warmtemeters ontwikkeld. Deze meters moeten voor zowel de warmteleverancier (de warmtebedrijven) als voor de warmteafnemer (de klant) betrouwbaar werken, zodat niet te veel of te weinig warmte afgerekend wordt.
 

Vanaf begin 2015 moeten nieuwe warmtemeters, die op de markt verschijnen in Nederland, voldoen aan wettelijke voorschriften vastgelegd in de Metrologiewet en onderliggende regelgevingen. De in gebruik zijnde meters worden aan periodieke controles onderhevig gesteld.
Onderstaand geven we inzicht in deze wet, de aanverwante wet- en regelgeving. Daarnaast geven we een overzicht met verwijzingen naar de betreffende bronnen. Op deze wijze wil Innoforte helderheid verschaffen in de complexe materie rondom de metrologiewet, warmtemeters en waar betrokkenen rondom warmte rekening mee dienen te houden.
 

Voor informatie over warmtemeters verwijzen we u graag naar een aparte pagina op deze website.
Klik hier voor de pagina over Warmtemeters of ga via het hoofdmenu Warmtenetten naar dit onderwerp.
 

Onderwerpen op deze pagina:

 

METROLOGIEWET

 

Geschiedenis
In 1816 is in Nederland de IJkwet ingevoerd om de handel en het gebruik van meetinstrumenten te reguleren. In deze wet zijn regels opgesteld die een juiste en nauwkeurige meting afdwingen. In de loop der tijd is de IJkwet onderhevig geweest aan een groot aantal wijzigingen. In 2004 werd een nieuwe Europese Meetinstrumenten Richtlijn aangenomen. Dit vormde de aanleiding tot het herschrijven van de Nederlandse IJkwet. De Metrologiewet is hieruit voortgekomen en eind 2006 in werking getreden.

naar boven

 

Doel
De huidige Metrologiewet zorgt ervoor dat juist en nauwkeurig kan worden gemeten met meetinstrumenten. Onder de Metrologiewet zijn voor bepaalde meetinstrumenten specifieke toepassingen geregeld. Als een meetinstrument voor die specifieke toepassing wordt ingezet, dan zal het instrument aan de eisen van de Metrologiewet en de onderliggende regelgeving moeten voldoen.

naar boven

 

De wet
De Metrologiewet kent de volgende soorten meetinstrumenten: gasmeters en volumeherleidingsinstrumenten, kilowattuurmeters, thermische-energiemeters, vloeistofmeetinstallaties, automatische weeginstrumenten, taxameters en multidimensionale meetinstrumenten. De warmtemeters vallen onder de categorie thermische-energiemeters en moeten derhalve voldoen aan de Metrologiewet. Via lagere regelgeving, gebaseerd op de Metrologiewet, worden kwaliteitseisen gesteld aan de warmtemeters.

naar boven

 

Relatie met overige wet- en regelgeving en normen
De Metrologiewet is onderdeel van een totaal plaatje. De Europese richtlijn 2014/32/EU, tevens bekend als de MID (Measuring Instruments Directive), vormt de basis voor de Nederlandse wetgeving. De Metrologiewet is opgesteld om de eisen vast te leggen die gesteld worden aan de kwaliteit en het beheer van meetinstrumenten, waar onder de warmtemeters. Vaak wordt door de wetgever besloten over een raamwet, die vervolgens wordt uitgewerkt in een Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB), dat net als de wet in het Staatsblad wordt gepubliceerd. Deze kan vervolgens weer nader worden uitgewerkt in een ministeriële regeling.
 

De Nederlandse Metrologiewet is als Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) uitgewerkt in het Besluit meetinstrumenten en marktdeelnemers. Hierin worden ministeriële regels gesteld waaraan warmtemeters vóór gebruik moeten voldoen. Op basis van het AMvB is als een vorm van wetsdegradatie de Regeling voor het gebruik en de installatie van warmtemeters opgesteld. De regeling bevat een ministerieel vastgesteld bindend voorschrift met de regels voor het installeren en in gebruik nemen van goedgekeurde warmtemeters.
 

Naast de wet- en regelgeving is door de NEN in Europees verband een set normen opgesteld: de NEN-EN 1434. De normenserie geeft een invulling aan de Europese richtlijn 2014/32/EC (MID) op basis van de eisen voor warmtemeters bij warmtelevering voor ruimteverwarming. De normenserie is vooral van belang voor fabrikanten en leveranciers van warmtemeters en voor leveranciers van warmte voor zover zij gebruik maken van warmtemeters.
 

In onderstaand schema staan de relaties tussen de richtlijnen, wetgeving, besluiten, regelingen en normen op hoofdlijnen.
 


 

De relaties tussen de wet, de richtlijnen, de besluiten, de regelingen en de normen zijn complex. Daarom heeft Innoforte voor de warmtemeters de meest belangrijke relaties in een gedetailleerd schema ondergebracht. Daarmee geven we meer inzicht in de relaties tussen wetsartikelen en de overige onderdelen van de regelingen. In onderstaand schema is dit weergegeven. (Om dit leesbaar te krijgen adviseren wij om dit op A3-formaat uit te printen.)
 

naar boven

 

OVERZICHT WET-EN REGELGEVING EN NORMEN

 

Onderstaand een overzicht van de huidige wetten, richtlijnen en normen voor de Metrologiewet en het gebruik van meetinstrumenten, inclusief de verwijzingen naar de originele bronnen.
 

Metrologiewet
Aan het begin van deze webpagina/dit artikel is de metrologiewet al beschreven. De vigerende Metrologiewet bevat de regels voor de meetinstrumenten zoals die in 2006 is opgesteld. In de loop van de tijd zijn in de wet enkele aanpassingen gedaan. De laatste zijn in 2016 in werking getreden. Onderstaand de link naar de huidige versie van de officiële wetteksten: klik hier voor de Metrologiewet

naar boven

 

Europese Richtlijn 2014-32-EU
Het doel van de Europese richtlijn 2004/32/EG, ook wel Measuring Instruments Directive (de MID) genoemd, was het vervangen van een aantal richtlijnen op het gebied van de metrologie, die afzonderlijk soms gedetailleerde regels stelden voor bepaalde meetinstrumenten, door één algemene richtlijn. De MID stelt essentiële eisen aan een aantal typen meetinstrumenten en geeft de fabrikant verschillende mogelijkheden om overeenstemming met deze eisen aan te tonen. Lidstaten zijn vrij om de eisen uit de MID ten aanzien van meetinstrumenten van toepassing te verklaren, maar als zij eisen van toepassing verklaren, dan moeten het de eisen uit de richtlijn zijn. Het betreft eisen aan meetinstrumenten die gelden vóór ingebruikname (zie ook het schema bij Beoordeling warmtemeters). De betreffende bepalingen zijn in alle lidstaten dezelfde en bewijzen van overeenstemming, ook wel conformiteitsbeoordelingen of overeenstemmingsbeoordelingen genoemd, worden overal in de Europese Unie aanvaard. Lidstaten hebben de vrijheid om eisen ten aanzien van maximum toelaatbare fouten in de gebruiksfase vast te stellen die soepeler zijn dan de MID-eisen die gelden voor de fase vóór ingebruikname.
 

Meetinstrumenten die zijn omschreven in de bijlagen van de richtlijn zijn watermeters (MI-001), gasmeters en volumeherleidingsinstrumenten (MI-002), kilowattuurmeters (MI-003), thermische-energiemeters (MI-004), meetsystemen voor continue en dynamische meting van hoeveelheden andere vloeistoffen dan water (MI-005), automatische weeginstrumenten (MI-006), taximeters (MI-007), stoffelijke maten (MI-008), dimensionale meetinstrumenten (MI-009), uitlaatgasanalysatoren (MI-010). De warmtemeters vallen onder de noemer thermische energiemeters (MI-004).
 

In 2014 is de eerdere versie uit 2004 ingrijpend aangepast tot de Europese Richtlijn 2014-32-EU. Dit is de Europese basis voor de Nederlandse versie van de Metrologiewet. In de volgende twee linkjes is de officiële tekst uit de richtlijn te downloaden:
Klik hier voor de Europese Richtlijn 2014-32-EU en Of klik hier voor de Europese Richtlijn 2014-32-EU

naar boven

 

Besluit meetinstrumenten en marktdeelnemers
Het besluit van 14 april 2016 bevat regels omtrent de eisen waaraan meetinstrumenten moeten voldoen voordat zij in de handel worden gebracht, in gebruik worden genomen of worden gebruikt, alsmede omtrent conformiteitsbeoordelingen van meetinstrumenten en verplichtingen van marktdeelnemers en tot wijziging van het Meeteenhedenbesluit 2006 (Besluit meetinstrumenten en marktdeelnemers). Het besluit is in 2016 vernieuwd en heeft nog enkele aanpassingen ondergaan.
 

De recente versie is op 01 januari 2017 in werking getreden. De officiële tekst van het Besluit meetinstrumenten en marktdeelnemers is te vinden op onderstaande link: Klik hier voor het Besluit meetinstrumenten en marktdeelnemers

naar boven

 

NEN-EN 1434
De Europese normenserie geeft de geharmoniseerde normen voor meetinstrumenten; de Europese eisen voor warmtemeters bij warmtelevering voor ruimteverwarming.
 

Geharmoniseerde normen zijn documenten die goedgekeurd zijn door de Europese normalisatie-instellingen (CEN en CENELEC) en opgesteld werden in het kader van een mandaat dat door de Commissie gegeven werd. CEN is de Comité Européen de Normalisation, ook wel de Europese standaardisatie-commissie en CENELEC European is het Comité Européen de Normalisation pour Electrotechnique, de Europese standaardisatie-commissie voor elektrotechniek.
 

De referenties van deze normen worden bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie. Indien een product onder een Europese geharmoniseerde norm valt moet de fabrikant gebruik maken van de erin vermelde testmethodes, wat een ”gemeenschappelijk taalgebruik” voor de prestatieverklaring verzekert.
 

De NEN ontwikkelt en beheert naast de nationale normen, ook de Europese en mondiale normen. De meest voorkomende internationale afspraken op een rij. Een Europese EN-norm is geldig voor alle Europese lidstaten. Normalisatie-instituten zijn verplicht de Europese normen nationaal over te nemen (implementatieplicht). Voor de Nederlandse markt dragen Europese normen dan bijvoorbeeld de codering NEN-EN.
 

Voor de NEN-EN 1434 zijn de Europese normen voor warmtemeters vertaald en dienen als voorschriften voor de Nederlandse warmtemeters. De regels zijn vastgelegd in een zestal documenten:
• Deel 1: 2015 – Algemene eisen: NEN-EN 1434 – Deel 1
• Deel 2: 2015 – Constructieve eisen: NEN-EN 1434 – Deel 2
• Deel 3: 2015 – Gegevensuitwisseling en interfaces: NEN-EN 1434 – Deel 3
• Deel 4: 2015 – Beproevingen voor typekeuring: NEN-EN 1434 – Deel 4
• Deel 5: 2015 – Initiële ijkbeproevingen: NEN-EN 1434 – Deel 5
• Deel 6: 2015 – Installatie, ingebruikneming, bewaking en onderhoud: NEN-EN 1434 – Deel 6

naar boven

 

Regeling gebruik en installatie EU-meetinstrumenten
De regeling omvat regels omtrent de eisen bij het gebruik van in Europese richtlijnen opgenomen en in het Meetinstrumentenbesluit I en Meetinstrumentenbesluit II geregelde meetinstrumenten en houdende enkele voorschriften inzake de installatie van die instrumenten. Onder deze regeling vallen ook de warmtemeters (thermische energiemeters).
 

In de regeling wordt op dit moment nog verwezen naar de documenten Meetinstrumentenbesluit I en II. Deze zijn respectievelijk op 20 april 2016 en 01 november 2016 vervallen.
 

De regeling gebruik en installatie EU-meetinstrumenten is terug te vinden via de link: Klik hier voor de regeling gebruik en installatie EU-meetinstrumenten

naar boven

 

Implementatie richtlijnen Metrologiewet
Dit voorstel strekt tot implementatie van twee Europese richtlijnen. Het gaat om Richtlijn 2014/32/EU betreffende de harmonisatie van de wetgevingen van de lidstaten inzake het op de markt brengen van meetinstrumenten en om Richtlijn 2014/31/EU betreffende de harmonisatie van de wetgevingen van de lidstaten inzake het op de markt aanbieden van niet-automatische weegwerktuigen.
 

Het doel van de richtlijnen is het waarborgen dat meetinstrumenten en niet-automatische weegwerktuigen die op de markt worden aangeboden aan de in de wet- en regelgeving gestelde eisen voldoen. De Implementatie richtlijnen Metrologiewet is te vinden via de volgende link: Klik hier van de Implementatie richtlijnen Metrologiewet

naar boven

 

Wijziging implementatie richtlijnen Metrologiewet 8 juli 2015
In dit document worden de wijzigingen in de richtlijnen voor de implementatie van de Metrologiewet aangeduid. Bestaande teksten zijn óf aangepast óf komen te vervallen, daarnaast zijn nieuwe teksten toegevoegd. De Wijziging implementatie richtlijnen Metrologiewet 8 juli 2015 is te lezen via de volgende link: Klik hier voor de wijziging implementatie richtlijnen Metrologiewet

naar boven

 

Meetinstrumenten
Voor leveranciers van apparaten en systemen van buiten de EU, die zijn uitgerust met bepaalde meetfuncties is de fabrikant de eerst verantwoordelijke voor een CE-markering. Bij het importeren van producten van buiten de EU moet erop toegezien worden dat de buitenlandse fabrikant de CE-markering heeft toegepast volgens de EU-richtlijn. Ook distributeurs moeten producten controleren op CE-markering. De lidstaten kunnen het gebruik van meetinstrumenten voor bepaalde meettaken voorschrijven om redenen van openbaar belang, volksgezondheid, openbare veiligheid, openbare orde, milieubescherming, consumentenbescherming, belastingheffing en eerlijke handel. Meetinstrumenten met CE-markering zijn vrij verhandelbaar in de hele Europese Economische Ruimte (EER).
 

De link naar de website van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) geeft algemene informatie over de Richtlijn 2014/32/EU voor de fabrikant en de leverancier van apparaten en systemen uitgerust met specifieke meetfuncties: Klik hier voor de link naar de site van RVO over meetinstrumenten

naar boven